| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| September - Nummer : 3/2001 |
| |
| Woord vooraf: 11 September
|
| Bart Pattyn |
| |
Pagina : 123 - 124 |
|
| |
Niemand onder ons houdt voortdurend alle risico's die we dagelijks lopen nauwlettend in het oog. Het is veeleer het omgekeerde. Het is precies omdat we er gewoonlijk in slagen niet te hoeven denken aan allerhande potentiële gevaren dat we ons kunnen handhaven. Daarom leven we na 11 september in een andere wereld. Niet omdat die wereld zelf veranderd is maar omdat de betovering van het stramien waarmee we de wereld bekeken gebroken is. Het zal wellicht geruime tijd duren voordat het patroon waarin we ons mentaal positioneren opnieuw rust zal genereren. Vooral in de VS is de mentale schade aanzienlijk. De vraag is hoe we een wereld kunnen denken die veilig genoeg is om enthousiast en ongestoord in te gaan op onze dagelijkse bekommernissen. De tragiek heeft met andere woorden een bezinning op gang gebracht. Staten en hun burgers beseffen weer dat er `buitenland' bestaat en er wordt opnieuw gezocht naar internationale samenwerking.
Terrorisme op zich is als een kankergezwel. Het moet worden weggesneden of vernietigd. Maar voor het manifeste vormen aanneemt, is kanker een preventief te bestrijden risico. De meningen over hoe de terroristische haat kon ontstaan zijn echter verdeeld. Sommigen spreken over onrechtvaardige wereldhandel, anderen over een gebrek aan plaatselijke infrastructuur en initiatief, weer anderen over een gebrek aan externe investeringen. Het probleem heeft ongetwijfeld met al deze factoren te maken maar wellicht ook met een fenomeen waarop vooralsnog geen antwoord bestaat. De idee dat men de haat tegenover het Westen had kunnen temperen met materiële hulp gaat uit van de veronderstelling dat wat zich thans manifesteert controleerbaar zou zijn. Terrorisme houdt niet alleen verband met controleerbare maar ook met oncontroleerbare kwesties waar het Westen geen greep op lijkt te krijgen: vragen over wat een leven betekenisvol maakt.
Onze westerse cultuur is dominant. Ze dringt zich geruisloos op aan alle culturen zonder veel missionering. Ze maakt een einde aan traditionele gezagsstructuren en aan de rechtvaardiging van om het even welke onderdrukking, maar biedt tegelijk geen ander project dan ijveren voor een specifieke materiële levensstandaard. De vraag wat mensen te doen staat wanneer ze hun huis hebben gebouwd, beschikken over twee wagens en in elke kamer toegang hebben verworven tot audiovisuele media, is open. Je kan dan om het eigen leven interessanter te maken, 'om het even wat' beginnen, maar die uitdrukking heeft twee betekenissen. `Om het even wat' betekent dat je vrij kan kiezen wat je zal ambiëren, maar ook dat datgene waar je je leven interessant mee denkt te kunnen maken, de buitenwereld volkomen onverschillig laat. Vrije tijd is dan de tijd die je kan besteden aan iets dat om het even wat had kunnen zijn en dat dus niet wordt erkend als belangrijk. Vrije tijd is dan met andere woorden tijd voor bezigheidstherapie: goed voor persoonlijke mentale rust of voor individuele expressie waar niemand anders belang in stelt.
Wat we voor 11 september zo vakkundig wisten te vermijden manifesteert zich nu duidelijker. De reactie op de open vraag wat een leven betekenisvol maakt kan in drie richtingen gaan. Ofwel gaat men die open vraag neutraliseren door zich drastisch terug te plooien op nationalistisch en religieus conformisme ofwel keert men zich van het eigen gelijk af om samen met andere burgers via allerhande nationale en internationale instanties respect genererende projecten te realiseren, ofwel en dat is meest waarschijnlijk, gaat het beide kanten tegelijk op. Het is vooralsnog onduidelijk naar welke kant de balans zal overhellen.
In voorliggend nummer vindt men het verslag van een colloquium in de rechtsfaculteit naar aanleiding van de terroristische aanslagen van 11 september. Daarnaast is er een bijdrage over angst, over de publieke ruimte en de media en is er het verslag van een ethische commissie die zich heeft gebogen over de vraag naar de betrokkenheid van Umicore met betrekking tot de illegale uitbating van natuurlijke hulpbronnen en andere vormen van rijkdom in de Democratische Republiek Kongo. Ook het gebruikelijke nieuws uit de centra en de boekbesprekingen ontbreken niet.
|
|
 90,61 Kb |
|
|
|
|
Recentste uitgave
20 (2010) 2 |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
