| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Verborgen verleiders. Hoe de media je sturen. Een kritische inleiding - Met alle foefjes |
|
 |
Jaap Van Ginniken |
| |
- 2000 |
|
| |
Televisie is als het ware alomtegenwoordig geworden. Onderzoek wijst uit dat wij in de laatste decennia steeds meer televisie zijn gaan kijken. Mede daardoor dringt er steeds meer reclame tot in de huiskamer door.
Dat brengt psycholoog Jaap van Ginneken tot de opmerking dat wij in een wereld vol leugens leven en dat bovendien heel gewoon vinden. Het wordt bijgevolg steeds belangrijker het kritisch vermogen van mensen aan te scherpen om hen te wapenen tegen de vele verborgen verleiders die in de media aan het werk zijn. Hoe sterk de invloed van allerlei media nu is, kan bediscussieerd worden, maar hij is ongetwijfeld groter dan de meeste mensen denken.
Soms worden mensen zelfs zodanig misleid dat een ganse natie zich op sleeptouw laat nemen om bijvoorbeeld een oorlog te beginnen. Van Ginneken vertelt in dat verband het verhaal van de vermeende babymoorden vlak na de Irakese inval in Koeweit in 1990. Irakese soldaten zouden baby's uit Koeweitse couveuses gehaald hebben om de couveuses als oorlogsbuit naar Irak te sturen. Gestoffeerd met getuigenissen en een officieuze ?hearing? in het Huis van Afvaardiging werd het verhaal door velen - zelfs door Amnesty International - voor waar gehouden en bleek het voor Amerikaanse afgevaardigden en senatoren zelfs een doorslaggevende factor voor hun fiat om een oorlog tegen Irak te beginnen. Uiteindelijk bleek het verhaal een slag in de propagandaoorlog waarbij een aantal Koeweitse hoge functionarissen een groot public relations bureau had ingehuurd om de Amerikaanse publieke opinie naar hun kant te laten overhellen. Natuurlijk is dit verhaal niet de enige reden waarom de Verenigde Staten een oorlog tegen Irak begonnen, maar het geeft wel duidelijk aan hoe men een oorlog aan de eigen bevolking kan verkopen.
Media sturen ongetwijfeld mensen en dat gebeurt vaak onbewust. Zo maakt van Ginneken er ons attent op hoe sterk televisieseries en reclame het beeld van de ideale vrouw bepalen. Vrouwen moeten jong, mooi en niet al te zelfbewust zijn (zoals de advocate Ally Mcbeal uit de gelijknamige televisieserie). Bovendien is slankheid een absolute vereiste. Uit onderzoek blijkt dat vrouwelijke modellen twintig jaar geleden 8 procent minder wogen dan de gemiddelde vrouw. Vandaag is het verschil opgelopen tot 23 procent.
Wat Verborgen verleiders te bieden heeft, is interessant door het inleidend overzicht van de verleidingstechnieken dat de lezer hier voorgeschoteld krijgt. Tegelijk gaat het boek echter voorbij aan het gevoel van machteloosheid dat door de enorme massa desinformatie bij de burger-consument gegenereerd wordt. Ongetwijfeld zal één van de effecten van deze kritische inleiding een zeker scepticisme zijn: kan de modale mens nog überhaupt iets weten? Op politiek vlak heeft dit echter verstrekkende gevolgen. In het besef dat een democratie slechts kan functioneren als burgers op basis van goede informatie inspraak hebben in het beleid en precies het geïnformeerd zijn op de helling komt te staan, wordt duidelijk dat onze democratische samenleving zelf steeds meer in het geding komt. Van Ginneken signaleert de reclametechnieken en -trucs wel, maar heeft zich tegelijk neergelegd bij de almacht ervan. Zich bewust worden van zijn eigen beïnvloedbaarheid is echter een onmisbare eerste stap. |
|
| |
Stef Leemen |
|
| Andere Boekbesprekingen |
|
|
|
