| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Een andere geschiedenis van de filosofie. |
|
 |
R.C. Solomon, K.M. Higgens |
| |
Amsterdam-Kapellen, Wereldbibliotheek- Uitgeverij Pelckmans- 1999 |
|
| |
Iedere generatie schrijft haar eigen geschiedenis. Hetzelfde geldt voor de geschiedenis van de filosofie. Geregeld wijzigt het perspectief en verandert de appreciatie van bepaalde filosofen, wijsgerige scholen en zelfs filosofische disciplines grondig. A Short History of Philosophy dat de filosofieprofessoren Robert C. Solomon en Katleen M. Higgins in 1996 publiceerden is een goed voorbeeld van zo'n perspectiefverandering. Het was hun hoofdbekommernis de dorheid van de academische filosofie te doorbreken. Ze sluiten zich aan bij de verzuchting die men ook bij bijvoorbeeld Roger Scruton kan vinden, namelijk dat filosofie te veel een zaak is geworden van een kleine kring van specialisten, terwijl de grote vragen die de mens rechtstreeks aangaan zoals zingevingsvragen vaak vermeden worden. Solomon en Higgins zijn de mening toegedaan dat dergelijke specialisering en professionalisering schadelijk en zelfs destructief is voor de wijsbegeerte. Mensen stellen wel filosofische vragen, maar ze kunnen en willen geen jaren opofferen om zich het technische kader van de filosofie eigen te maken.
In hun overzicht van de filosofie willen de auteurs daarom de wortels van een aantal filosofische problemen opdelven en deze problemen in hun specifieke cultuurhistorische context te plaatsen. Ze willen laten zien dat als men eenmaal een specifiek jargon of een bijzondere methode doorziet, men op concrete menselijke vragen stoot en dat de grote filosofen elk op hun eigen manier met deze vragen worstelden. Door op deze wijze filosofie te verbinden met de maatschappelijke en culturele achtergrond van haar tijd, doet dit boek af en toe denken aan het beroemde History of Western Philosophy van Bertrand Russell.
Vanaf het ogenblik echter dat men filosofische problemen losmaakt van hun specifieke filosofische methode of taal, stelt zich nog meer dan anders de vraag wat nu eigenlijk als filosofie kan beschouwd worden. Solomon en Higgins staan open voor elk denken dat zich met de menselijke grondvragen bezighoudt en wijden in hun boek verschillende hoofdstukken aan de grote religies van oost en west. Hindoesme, boeddhisme, jainisme, Lao-Tzu, confucianisme, de abrahamitische godsdiensten: het komt allemaal aan bod. Het doet echter vreemd aan de joodse profeten, de apostel Paulus en de profeet Mohammed als filosofen vermeld te zien. Men krijgt de indruk dat hier van het onvermogen van de filosofie om zichzelf te definiëren misbruik wordt gemaakt.
Toch heeft het boek van Solomon en Higgins voor het overige een klassieke structuur. In een eerste deel wordt de antieke filosofie behandeld, waarbij de auteurs grote aandacht besteden aan de oorsprong van de filosofie en de wazige grenzen tussen filosofie, mythe, religie en wetenschap. De vraag wie het epitheton `eerste filosoof' mag dragen komt aan bod alsook een vrij uitvoerige bespreking van de presocratici. In het tweede deel wordt de religieuze en middeleeuwse filosofie behandeld. Het is hier dat de schrijvers een overzicht pogen te geven van de wereldreligies en de filosofie die ze impliceren. Het derde deel behandelt de moderne filosofie en de Verlichting. Analoog aan het eerste deel wordt hier de vraag gesteld wat `moderne' filosofie is en wie dan de titel van eerste moderne filosoof mag dragen. In het vierde en laatste deel behandelen Solomon en Higgins de grote namen en thema's van de filosofie van de twintigste eeuw. Het spreekt vanzelf dat men in een korte geschiedenis van de wijsbegeerte niet alle filosofen kan bespreken (de schrijvers wijzen daar zelf ook geregeld op) maar toch valt op dat hier de namen van de filosofen uit de Frankfurter Schule ontbreken (Adorno wordt wel vermeld, maar niet besproken en zelfs niet opgenomen in de Index) zoals ook Hannah Arendt en Levinas onvermeld bleven.
In de vertaling laat vertaler-filosoof Ben Schomakers hier en daar wat steken vallen, maar toch heeft hij de tekst goed aangepast aan het Europees perspectief en een bibliografie samengesteld waarmee de geïnteresseerde lezer een keuze kan maken voor verdere lectuur of studie.
Al bij al is Een andere geschiedenis van de filosofie een onderhoudend boek dat door zijn ruime blikveld de lezer een beeld probeert te geven van het voornaamste wijsgerige en religieuze denken van onze wereld. Blijft wel de vraag wie die lezer zal zijn. Door zijn dikte, de kleine druk en de aard van de materie zelf zullen waarschijnlijk veel mensen afhaken. Aan de andere kant zou het niet verbazen als een aantal studenten in de toekomst Een andere geschiedenis van de filosofie op hun lijst verplichte lectuur vinden.
|
|
| |
Stef Leemen |
|
| Andere Boekbesprekingen |
|
|
|
