| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Filosofische beschouwingen. Over ethiek, esthetica, psychoanalyse, geloof en antropologie, vert. W. Oranje. |
|
 |
Ludwig Wittgenstein |
| |
Amsterdam, Boom- 1998 |
|
| |
Voorliggend deel van de Wittgensteineditie bevat een aantal teksten met een vrij persoonlijk karakter omdat we Wittgenstein er als het ware `aan het woord horen'. Het gaat om een voordracht over ethiek, collegedictaten over esthetica en over religie, gesprekken over Freud opgetekend door een student, en opmerkingen op Golden Bough van de antropoloog Frazer.
De voordracht over ethiek (1929) was de enige populaire lezing die Wittgenstein ooit hield. Ze is belangwekkend omdat hij er de inzet van het bekende “Wovon man nicht sprechen kann, darüber muss man schweigen.” uit zijn Tractatus in toelicht. Bij het ethische gaat het om iets absoluuts, en de uitdrukking ervan in taal lijkt onzinnig. “Ik besef nu” zegt Wittgenstein, “dat deze onzinnige uitdrukkingen niet onzinnig waren omdat ik nog niet de correcte uitdrukkingen had gevonden, maar dat hun onzinnigheid juist hun essentie bepaalde.” (p. 21) In het schrijven over ethiek en religie “lopen we tegen de grenzen van de taal op”.
Ethiek kan daarom geen wetenschap zijn, maar dat doet geenszins afbreuk aan haar betekenis, en kan zeker geen aanleiding zijn tot spot. Integendeel, voor Wittgenstein roept het juist gevoelens van diep respect op. De colleges over religieus geloof dateren van 1938. De thematiek is in wezen nog steeds dezelfde, ook al is Wittgensteins visie op taal wat minder stringent geworden via de notie van taalspelen. In zijn uiteenzetting probeert hij vanuit taalanalyse te laten zien dat geloofstaal onmogelijk als een cognitief taalspel kan beoordeeld worden.
Deze bundel is een interessante kennismaking met Wittgensteins denkstijl, vooral ook voor wie zijn hoofdwerken te ontoegankelijk vindt.
|
|
| |
Jef Peeters |
|
| Andere Boekbesprekingen |
|
|
|
