| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Gedachten. |
|
 |
Pascal Blaise |
| |
Vertaling en aantekeningen door Frank de Graaff.- 197 |
|
| |
Het lijdt geen twijfel dat Blaise Pascal (1623-1662) een wonderkind was. Hoewel zijn vader hem eerst in een literaire richting wilde zien ontwikkelen, kreeg Pascal reeds op zeer jonge leeftijd de smaak van de wiskunde te pakken. Als veertienjarige mocht hij al deelnemen aan de wekelijkse bijeenkomsten van grote wiskundigen als Roberval en Mersenne. Rond zijn twintigste construeerde hij een rekenmachine – naar het schijnt om het werk van zijn vader als belastinginner te vergemakkelijken – en correspondeerde hij met Fermat. Wereldberoemd werden zijn luchtdrukexperimenten op verschillende hoogten van de Puy-de-Dôme.
Maar in 1650 wendde Pascal zich plots tot de studie van de godsdienst. Toch nam hij vanaf 1653, als hij zijn vaders zaken moet gaan beheren, nog even zijn oude wetenschappelijke bezigheden terug op. Maar op 23 november van dat jaar veranderde voor Pascal alles. De dertigjarige Pascal had die dag een ongeluk met een vierspan; zijn leven werd enkel door een onwaarschijnlijk toeval gered. Pascal zag hierin de hand van de Voorzienigheid en in diezelfde nacht had hij een visioen waarvan hij de inhoud nooit heeft willen prijsgeven. Wat later nam hij zijn intrek in Port-Royal, waar hij in 1662 totaal uitgeput stierf.
Na zijn dood vond men in Pascals nalatenschap talrijke notities die als een apologie van het christendom waren bedoeld. Deze apologie werd voor het eerst in 1670 uitgegeven onder de titel Pensées. In deze bundeling van gedachten kan de lezer een grote scherpzinnigheid zien samengaan met een gedreven hartstocht. De Pensées verwoorden de woelige verhouding van het christelijk geloof tot de nieuwe wetenschappen die in Pascals tijd tot bloei kwamen en hun eerste successen boekten. Ondanks de ervaring van die bewuste novembernacht en Pascals mystieke aanleg, suggereert vertaler Frank de Graaff in zijn voorwoord dat Pascal misschien geen echte gelovige was. Pascal legde immers minder een getuigenis af van zijn geloof, maar leverde in feite een hartstochtelijk intellectueel gevecht om te geloven. Hier openbaart zich heel duidelijk de kloof tussen geloof en rede en precies hierin ligt ook Pascals actualiteit.
Deze editie van de Pensées volgt voor het grootste deel die van Louis Lafuma uit 1951. De voetnoten geven vooral taalkundige uitleg bij de gekozen vertalingen en geen inhoudelijk commentaar, omdat na dit tekstdeel ook nog een tweede deel zal verschijnen, waarin voor ieder fragment samengevat zal worden wat de secundaire literatuur erover zegt. Het boek wordt besloten met een onmisbare concordantie tussen de edities van Brunschvicg en Lafuma. Door de prestatie van Frank de Graaff worden voor het eerst Pascals volledige Pensées in het Nederlands beschikbaar.
|
|
| |
Stef Leemen |
|
| Andere Boekbesprekingen |
|
|
|
