| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Het laatste debat. Fin de siècle in verleden, heden en toekomst. |
|
 |
Raoul BAUER et al., |
| |
Kapellen, Uitgeverij Pelckmans- 1998 |
|
| |
Bij belangrijke gebeurtenissen hebben mensen de neiging zowel terug als vooruit te blikken. De komst van het derde millennium valt daar ook onder. Alhoewel de gekte bij de overgang naar 2000 nogal meeviel, kunnen we er toch niet onderuit dat er heel wat gemengde gevoelens opduiken rond dat jaartal. Sommigen verwachten heel wat van de 21ste eeuw en zijn eerder optimistisch, terwijl anderen de teloorgang van traditionele waarden en patronen betreuren en angstig afwachten wat de toekomst zal brengen. In Het laatste debat. Fin de siècle in verleden, heden en toekomst werden de bedenkingen van een aantal auteurs verzameld.
De historicus Raoul Bauer beschrijft de gebeurtenissen bij de nadering van het jaar 1000. Net zoals nu was de houding eerder ambigu. Hoewel sommigen zich voorbereidden op het einde der tijden, temperde de Kerk de millenaristische verwachtingen ten voordele van een consolidatie van de krachtenverhoudingen in de wereld. Bauer beschrijft in zijn bijdrage de verdere doorbraak van een immanent wereldbeeld ten nadele van een apocalyptische visie. Kees Paling geeft een cultuursociologische beschouwing bij het `fin de millennium'. Hij vergelijkt hedendaagse gevoelens met de ervaringen op het einde van de 19de eeuw. Hoewel een aantal gegevens goed te vergelijken zijn, is er vandaag toch iets meer aan de hand. Volgens de auteur kan de 21ste eeuw veel goeds brengen, maar laat — ondanks het postmoderne credo — de behoefte aan Grote Verhalen zich voelen. Daarbij citeert hij de woorden van Vaclav Havel: “Transcendence is the only real alternative to extinction.”
Hoogleraar Nederlandse literatuur Hugo Bousset beschrijft de vele gedaanten van de postmoderne Nederlandstalige roman en laat daarin de ontmanteling van de `klassieke' zien, terwijl Jan Hoet het over het fin de siècle in de hedendaagse kunst heeft. Volgens Hoet kijken de relevante hedendaagse kunstenaars naar de echte uitdaging van morgen, namelijk de onmogelijkheid om gewoon verder te doen zoals we bezig waren. We kunnen dat afwijzen, maar het ook aanvaarden als een weigering om door de geschiedenis opgeslokt te worden nog voor het beleefd worden. In die zin is hedendaagse kunst een pleidooi voor het hier en nu.
Journalist Jos Vranckx heeft het over de vele vormen van nieuwe religiositeit die op het einde van het millennium overal de kop opsteken. Traditionele credo's die de klemtoon op het dogma en de gemeenschap leggen, doen het vandaag veel minder goed, terwijl er wel ruimte is voor een religieuze beleving die de werkelijkheid a.h.w. opnieuw mysterieus maakt en daarbij een belangrijke plaats toekent aan het subject. Dat daarbij veel kaf tussen het koren zit, spreekt vanzelf.
Marc Eyskens tenslotte beschrijft uitgebreid de postindustriële revolutie (PIR). Hoewel de PIR aan de westerse wereld grote zegeningen heeft gebracht mag men daarbij niet blind zijn voor de grote problemen die opduiken, die ofwel inherent zijn aan deze revolutie zoals bijvoorbeeld de dualisering van de maatschappij, ofwel voortkomen uit een reactie tegen de globalisering zoals het opnieuw opduikende nationalisme.
De meeste van de inzichten in dit boek kwamen al elders aan bod, o.a. in de eigen publicaties van de auteurs. De essaybundel Het laatste debat zorgt wel voor interessante lectuur, maar biedt de lezer helaas weinig nieuws. |
|
| |
Stef Leemen |
|
| Andere Boekbesprekingen |
|
|
|
