| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| September - Nummer : 3/2011 |
| |
| Kunst, verstrooing en aandacht |
| Stéphane Symons |
| |
Pagina : 288 - 303 |
|
| |
Aan het einde van zijn meest gekende tekst ‘Het kunstwerk in het tijdperk van zijn technische reproduceerbaarheid’ schrijft Walter Benjamin dat ‘de ervaring in een staat van verstrooiing, die duidelijk toeneemt in alle domeinen van de kunst en symptomatisch is voor diepgaande veranderingen in apperceptie, in film haar ware oefeninstrument vindt’. Aan het begin van de eenentwintigste eeuw gaat de notie ‘verstrooiing’ – en zeker wanneer die wordt geïntroduceerd in de context van een analyse van de nieuwe media – onvermijdelijk gepaard met de bijzonder pejoratieve bijklank die Benjamins vriend en intellectuele compagnon de route, Theodor Adorno, reeds in de jaren veertig van de vorige eeuw ertoe heeft gebracht om de cultuurindustrie te verbinden met een gebrek aan aandacht, een vervreemd bewustzijn en de psychische tendens om de complexiteit van de wereld en de maatschappij te ontvluchten in een sfeer van stabiele en in zichzelf rustende vormen.
In deze tekst ga ik op zoek naar een meer positieve invulling van het begrip ‘verstrooiing’ zoals Benjamin het voor ogen had. Hij werd hierin meer dan waarschijnlijk beïnvloed door een andere vriend en intellectuele compagnon de route, Siegfried Kracauer. Benjamins eigen invulling van het concept ‘verstrooiing’ en de ervaring van niet-auratische kunstwerken die het volgens hem aanduidt, impliceren een kritiek op een groot deel van de traditionele, westerse visie op wat het betekent een beeld waar te nemen. Deze traditie is gestoeld op het gevoel van empathie, het vermogen tot inleving en, verwant aan beide noties, de fenomenen van absorptie en Einfühlung. In het eerste en langste deel van de tekst bespreek ik een aantal van de meest toonaangevende, traditionele stemmen over empathie en mentale absorptie. Nadien keer ik terug naar het concept ‘verstrooiing’ en bespreek ik een aantal karakteristieken van een niet-empathische beeldervaring. |
|
|
|
|
Recentste uitgave
23 (2013) 1 |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
