| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Juni - Nummer : 2/1993 |
| |
| Mens en techniek : in het spanningsveld tussen pragmatisch optimisme en ecologische kritiek |
| Paul De Meester |
| |
Pagina : 59 - 61 |
|
| |
Om de discussie af te bakenen, ligt het voor de hand enkele begrippen uit de door de inrichters voorgestelde titel, toe te lichten. Uit wat in van Dale wordt omschreven, blijkt dat het begrip ‘techniek’ zowel in een ruime als in een strikte betekenis kan worden opgevat. ‘Techniek’ kan staan voor het geheel van bewerkingen of verrichtingen aangewend in kunst, handwerk of nijverheid, het kan algemeen omschreven worden als ‘de zinvolle toepassing van de mogelijkheden die de natuur ons biedt tot verwezenlijking van door de mens beoogde doelen’, of beschouwd worden als een vaardigheid. De striktere betekenis die in van Dale als tweede omschrijving wordt aangegeven, betreft het ‘geheel der bewerkingen en verrichtingen behorende tot de nijverheid en de toegepaste exacte wetenschap’.
De ruime betekenis verwijst naar techniek als maatschappelijk fenomeen, terwijl de strikte betekenis de techniek beschouwt als een zaak van ingenieurs, gespecialiseerde werknemers en industriëlen. Wanneer men nu een ethische evaluatie van de techniek wil maken, dient men ons inziens, de techniek te begrijpen als een maatschappelijk fenomeen.
Dat er in de ondertitel sprake is van ‘spanningsveld’ impliceert dat er twee benaderingswijzen van de techniek zouden bestaan, die aan elkaar zouden zijn tegengesteld: een ‘pragmatisch optimisme’ versus een ‘ecologische kritiek’. Wat met ecologische kritiek wordt bedoeld, zal blijken uit de uiteenzetting van Ulrich Melle. Van mij wordt wellicht verwacht ‘pragmatisch optimistisch’ te zijn. De term ‘pragmatisch optimisme’ is echter erg ongelukkig gekozen, indien men er een oppervlakkige lichtgelovigheid zonder ecologisch bewustzijn, zou onder verstaan, of het zou begrijpen als een beaat en goedgelovig afwachten. Men zou zich sterk vergissen, indien men zou verwachten, dat ik een dergelijk standpunt zal verdedigen.
De term ‘pragmatisch’ wordt genuanceerder gebruikt wanneer wordt gerefereerd naar de filosofische opvatting, waarbij men als criterium voor de waarheid, haar praktische toepasselijkheid vooropstelt. Wat ons betreft geeft de term ‘pragmatisch’ aan, dat men zijn handelen niet laat bepalen door een ideologie, maar door een zakelijke beoordeling van feiten. Een pragmatisch uitgangspunt mag daarbij geen reflectie uitsluiten, want zoals Rabelais het uitdrukt: ‘science sans conscience n’est que ruine de l’âme’. |
|
 53,05 Kb |
|
|
|
|
| Recentste uitgave 17/1 (2007) |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Centra |
|
|
 |
Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht |
|
Centrum voor Economie en Ethiek |
|
Centrum voor Ethiek en Waardeonderzoek |
|
Centrum voor Ethiek, Sociale en Politieke Filosofie |
|
Centrum voor Wetenschap, Techniek en Ethiek |
|
Chaire Hoover d'ethique et sociale |
|
Ethics.be |
|
|
|
European SPES Forum |
|
Master in Applied Ethics |
|
Multatuli-lezing |
|
Overlegcentrum voor Ethiek |
|
SPES-Forum Vzw |
|
Wetenschap en ethiek |
|
|
|
|
