| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Juni - Nummer : 2/1998 |
| |
| Politeia-conferentie 98 / De ideologie van het einde van de ideologie / Over de wrange smaak van de rationalisering |
| Bart Pattyn |
| |
Pagina : 83 - 92 |
|
| |
Thans is elk inidvidu in staat om zonder zich te moeten verantwoorden tegenover belerende ideologen en moralisten, zelf zijn of haar betekeniswereld in te richten.
Als men later op onze tijd terugblikt, zal men het wellicht als een ironische speling van het lot beschouwen dat de periode waarin men deze stelling zal hebben verdedigd, samenviel met een nog nooit eerder meegemaakt conformiseringsproces. In plaats van een meer gefragmenteerde diversiteit dreigt nu immers een steeds massievere conformiteit. In alle steden vind je dezelfde winkels, in alle bioskopen dezelfde langspeelfilmen, op alle tv-zenders hetzelfde soort berichtgeving, dezelfde genre soapseries en spelletjes, terwijl alles wat niet begenadigd wordt door grote groepen consumenten wordt opzij gedrukt. Dat is althans de overtuiging van Robert Bellah, een bekend Amerikaans socioloog die als eerste aantrad als titularis van de tweejaarlijkse Politeiaconferentie.
Alle levensdomeinen zouden worden gekolloniseerd door éénzelfde soort logika waardoor onderwijs, cultuur, ontspanning, gezinsleven en religie genadeloos worden afgevlakt en uitgehold. Wat ons dan ook te wachten staat is een wrede en desolate wereld, zonder solidariteit, zonder identiteit, zonder diepgang, zonder vertrouwen.
Dergelijke cassandra-voorspellingen maken wellicht weinig indruk. Niets brengt mensen af van de overtuiging dat we leven in een tijd waarin iedereen meer dan vroeger in staat is creatieve ideeën en opvattingen te ontwikkelen, nu er geen grote verhalen, geen leidinggevende ideologieën en geen verstikkende morele codes meer bestaan.
Mogen we daar echter zo zeker van zijn? Worden we ook vandaag niet geïndoctrineerd door denkbeelden die we voorlopig nog zo evident vinden dat het niet in ons opkomt ze dominant te vinden?
De actuele benadering van de realiteit waarvan we thans aannemen dat ze zo rationeel is dat ieder weldenkend mens ze behoort aan te nemen, zal op de foto’s in de toekomst misschien even contextgebonden lijken als de afbeeldingen in het album Kuifje in Afrika. Misschien zullen we later moeten toegeven dat de ideologie dat er geen ideologieën meer zijn, bijzonder onverdraagzaam was en dat de moraal van het einde van de moraal meer moraliserend was dan deze waartegen ze zich positioneerde.
Om de relevantie van Bellahs sombere voorspellingen toe te lichten, gaan we in deze bijdrage in op twee politiek, ideologisch en ethisch geladen concepten: rationalisering en individualisme. |
|
 96,19 Kb |
|
|
|
|
| Recentste uitgave 15/2 (2005) |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Centra |
|
|
 |
Centrum voor Agrarische Bio- en Milieu-Ethiek |
|
Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht |
|
Centrum voor Economie en Ethiek |
|
Centrum voor Ethiek en Waardeonderzoek |
|
Centrum voor Ethiek, Sociale en Politieke Filosofie |
|
Chaire Hoover d'ethique et sociale |
|
Ethics.be |
|
Master in Applied Ethics |
|
Multatuli-lezing |
|
Overlegcentrum voor Ethiek |
|
SPES-Forum Vzw |
|
|
|
|
