| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Oktober - December - Nummer : 3-4/1999 |
| |
| Voorspellende Geneeskunde
Ethische en politiek-filosofische problemen rond een nieuw medisch paradigma |
| Jos de Beus |
| |
Pagina : 183 - 197 |
|
| |
Het heersende beeld van de 20ste-eeuwse geneeskunde is geënt op wat we het klinisch toneel kunnen noemen: de situatie waarin een individuele patiënt een arts raadpleegt over een gezondheidsklacht. De spreekkamer levert daarvoor het decor. Er is een deur naar het lab, een andere deur naar een spreekkamer waarin een specialist huist, en een naar een ziekenhuis. Daar zal wellicht het volgende bedrijf spelen. Zó ervaren we de geneeskunde doorgaans in ons dagelijks leven en 's avonds wordt dat beeld nog eens bevestigd op de televisie. Dit is niet alleen het beeld dat leken van de geneeskunde hebben. Ook veel artsen denken primair zo over hun beroep. Datzelfde geldt voor filosofen die zich over de geneeskunde buigen. De eed van Hippocrates is gericht op deze situatie, evenals het overgrote deel van de moderne medische ethiek.
Toch staan lang niet alle artsen op dit toneel. Velen van hen dienen andere opdrachtgevers dan patiënten die zich met een klacht tot hen wenden. Dat is niets nieuws. De functie van militair arts bestaat immers al lang. Gerechtelijk geneeskundigen zijn er ook al eeuwen. Medici zijn daarnaast poortwachters geworden voor tal van sociale voorzieningen en financiële arrangementen. Zij spelen daarmee een buitengewoon belangrijke rol in het maatschappelijk verkeer. Wie een hypotheek wil afsluiten moet eerst langs een dokter; wie zich agressief gedraagt en met het strafrecht in aanraking komt wordt om te beginnen psychiatrisch onderzocht; en als de schooladviesdienst ernstige ontwikkelingsstoornissen bij een kind opmerkt wacht een vergelijkbaar traject. Deze vorm van geneeskunde wordt beoefend op wat we het toneel van de instellingen kunnen noemen.
Wat zich op het klinisch toneel afspeelt kunnen we kort aanduiden met de term klacht-gebonden geneeskunde. Het initiatief tot medische interventie ligt er typisch bij een individu, dat zich met een gezondheidsprobleem tot een arts wendt. In de niet-curatieve, adviserende geneeskunde ligt het initiatief tot een medisch contact daarentegen typisch bij een overheidsinstantie, een verzekeringsmaatschappij, een werkgever of een andere maatschappelijke organisatie. Niet diagnose van klachten en therapie, maar het opsporen van risico's, alsmede preventie of selectie vormen in dit geval het doel van de activiteiten. Dit soort geneeskunde is niet in de eerste plaats klachtgebonden, maar risico-georiënteerd.
Het dominante beeld van de geneeskunde moeten we echter op nog een manier bijstellen. Niet alleen bestaat er naast klachtgebonden geneeskunde ook een belangrijke niet-curatieve sector, maar er heeft zich in de loop van deze eeuw ook een vorm van geneeskunde ontwikkeld waarin het onderscheid tussen de eerdergenoemde vervaagt. Ook op het klinisch toneel treffen we namelijk meer en meer een oriëntatie aan op gezondheidsrisico's en omgekeerd richt de niet-curatieve geneeskunde zich meer en meer op vragen en verzoeken van individuen. Deze vorm van gezondheidszorg kunnen we aanduiden als voorspellende geneeskunde.
Het belang ervan is in de afgelopen decennia sterk toegenomen en de verwachting lijkt gewettigd dat deze ontwikkeling versneld door zal gaan. De voorspellende geneeskunde lijkt onder invloed van ontwikkelingen in de genetica en door de informatisering van de gezondheidszorg namelijk in een stroomversnelling te zijn geraakt.
De opkomst van deze nieuwe vorm van geneeskunde plaatst ons voor belangrijke ethische en politieke vraagstukken.
|
|
 209,97 Kb |
|
|
|
|
| Recentste uitgave 17/1 (2007) |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Centra |
|
|
 |
Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht |
|
Centrum voor Economie en Ethiek |
|
Centrum voor Ethiek en Waardeonderzoek |
|
Centrum voor Ethiek, Sociale en Politieke Filosofie |
|
Centrum voor Wetenschap, Techniek en Ethiek |
|
Chaire Hoover d'ethique et sociale |
|
Ethics.be |
|
|
|
European SPES Forum |
|
Master in Applied Ethics |
|
Multatuli-lezing |
|
Overlegcentrum voor Ethiek |
|
SPES-Forum Vzw |
|
Wetenschap en ethiek |
|
|
|
|
