| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Juli - Nummer : 2/2000 |
| |
| Praktische Ethiek van palliatieve zorg
een onderzoek naar morele dimensies van palliatieve zorg |
| Maaike Hermsen |
| |
Pagina : 143 - 144 |
|
| |
Sinds de oprichting van de eerste hospices heeft palliatieve zorg zichzelf beschouwd als een ethisch gemotiveerd concept. Ze is ontstaan uit een moreel onbehagen met de moderne geneeskunde: haar gerichtheid op interventies en technologie zou te weinig recht doen aan de behoeften van terminale patiënten. Aandacht voor de individuele wensen van stervende patiënten en hun naasten, afzien van curatief bedoelde en sterk belastende behandelingen, communicatie over het aanstaande sterven en psychosociale zorg zouden volgens de hospice-beweging slecht passen binnen het biomedische model. Daarom is de hospice-beweging van mening dat de palliatieve zorg niet geïntegreerd kan worden in de gangbare geneeskunde.
Toch is palliatie — de verlichting van pijn en lijden — van oudsher één van de belangrijkste doelstellingen van de geneeskunde geweest. Door de successen van effectieve curatie en preventie lijkt deze doelstelling evenwel op de achtergrond te zijn geraakt.
De vraag is nu in hoeverre palliatieve zorg inderdaad haar eigen morele kenmerken heeft. Veelgenoemde kenmerkende uitgangspunten van palliatieve zorg — gerichtheid op verlichting van lijden (in plaats van verlengen van levensduur), een integrale benadering (gericht op lichamelijke, emotionele, spirituele en sociale aspecten), aansluiting bij de wensen en behoeften van de patiënt en het betrekken van de naasten bij de zorgverlening — zijn idealiter ook van toepassing op de geneeskunde in haar geheel.
Wellicht dat palliatieve zorg zich met name langs negatieve weg onderscheidt, namelijk door bepaalde in de geneeskunde gangbare uitgangspunten en benaderingen niet meer na te streven. Kenmerkend lijkt ook dat een verschuiving optreedt van `behandelen' naar `zorgen', alsook dat het begrip `behandelen' een andere inhoud krijgt door verandering van doelstelling (waarbij van de arts een andere expertise en attitude wordt verwacht). Over de morele dimensies van palliatieve zorg is tot nu toe betrekkelijk weinig bekend.
Het onderzoeksproject Praktische Ethiek van Palliatieve Zorg, dat 1 december 1999 is gestart bij de afdeling Ethiek, Filosofie en Geschiedenis der Geneeskunde (Faculteit Medische Wetenschappen, KU Nijmegen) richt zich op het verhelderen van de morele problematiek die zich in de uitvoering van palliatieve zorg voordoet.
Ter voorbereiding op het inventariseren en analyseren van morele problemen in verschillende palliatieve zorgsettings -afdeling oncologie van een academisch ziekenhuis en van een regionaal ziekenhuis, huisartszorg, verpleeghuiszorg en hospice- is de onderzoekster gestart met een systematische analyse van morele kwesties die in de tijdschriften over palliatieve zorg zijn beschreven. Deze literatuurstudie zal een voorlopige categorisering van relevante morele problematiek opleveren, als raamwerk voor het veldonderzoek.
Als vervolg op de veldstudie wordt een interventiestudie uitgevoerd. Doel hiervan is na te gaan in hoeverre de interdisciplinaire omgang met morele problematiek kan worden verbeterd door intercollegiale toetsing door middel van moreel beraad over problematische casuïstiek.
Dit onderzoeksproject maakt deel uit van het Centrum voor Ontwikkeling van Palliatieve Zorg (COPZ) Nijmegen. Het Universitair Medisch Centrum St. Radboud heeft in samenwerking met de Faculteit der Medische Wetenschappen van de Katholieke Universiteit Nijmegen een plan uitgewerkt voor verdere ontwikkeling van de palliatieve zorg in de regio Nijmegen. Landelijk opereren zes van deze door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ingestelde universitaire centra om reden dat de overheid de aandacht voor de palliatieve zorg in de komende jaren structureel en inhoudelijk op academisch niveau wil verankeren.
|
|
 85,21 Kb |
|
|
|
|
Recentste uitgave
21 (2011) 2 |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
