| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Oktober - Nummer : 3/2000 |
| |
| Behoefte of verlangen?
De betekenisstructuur van de kinderwens
|
| Yvonne Denier |
| |
Pagina : 163 - 174 |
|
| |
Bij de meeste koppels komt er een ogenblik dat de kinderwens zich laat gelden. Deze wens kan zeer sterk zijn. De vervulling ervan kan mensen intens gelukkig maken. Niet-vervulling daarentegen kan de oorzaak zijn van groot verdriet. Kunstmatige voortplantingstechnieken hebben sinds hun ontstaan dan ook een niet te overzien aantal paren zeer gelukkig gemaakt. Deze technologische mogelijkheden kunnen evenwel de idee wekken dat men een recht op een kind kan laten gelden. Het is echter de vraag of men kan spreken van een positief recht op een kind .
Een positief recht op een kind impliceert dat een kind een basisgoed is en de kinderwens een basisbehoefte. De achtergrond is de idee dat ouderschap een essentieel deel is van de menselijke zelfrealisatie en onvruchtbaarheid een hindernis die moet worden overwonnen wanneer er de technologische middelen zijn. Dit betekent dat het individuele rechtssubject het kind als rechtsobject kan opeisen en dat er vanwege de gemeenschap en de medische experten in reproductietechnologie een plicht bestaat om hierin te voorzien. Toegang tot vruchtbaarheidsbehandelingen is dan een recht dat noodzakelijk moet worden erkend in een systeem van publieke gezondheidszorg.
Een andere benadering is deze waarin een kind wordt beschouwd als object van verlangen. Ze gaat uit van de idee dat hoewel geen enkele morele speculatie in staat is om de kracht en de authenticiteit van diepgaande wensen te bepalen of terzijde te schuiven, er evenwel geen sprake kan zijn van een kind als een basisgoed waar men recht op heeft.
In dit artikel stel ik de vraag naar de betekenisstructuur van een kind als rechtsobject in onderscheid met een kind als object van verlangen. Welke zijn de vertrekpunten en conceptuele horizonten van beide perspectieven? Tot welke argumentaties en maatschappelijke implicaties leiden ze? Uiteraard zijn er verschillende benaderingen mogelijk van deze problematiek, elk vertrekkend vanuit andere onderzoeksperspectieven en tradities. In dit artikel worden het probleem van de betekenisstructuur van de kinderwens, de analytische benadering ervan — met een sterke nadruk op het belang van juiste analyse van het filosofisch taalgebruik — en het hermeneutisch perspectief — waarin het interpretatieve verstaan en het zingevende begrijpen centraal staan — in kritische dialoog gebracht. In het eerste punt voer ik een analyse door van het artikel van de analytische filosoof Harry Frankfurt, Necessity and Desire . Frankfurt onderzoekt hierin wat het betekent dat iets `nodig is' in onderscheid met dat `iets gewenst is' . In dit kader krijgt het probleem van de kinderwens vorm: beschouwt men een kind als iets waar men behoefte aan heeft, dan heeft dit een andere impact dan wanneer men een kind verlangt. In punt twee verlaat ik het analytisch kader en diep ik vanuit hermeneutisch perspectief de idee van een kind als object van behoefte uit. Dit gebeurt op een dubbele manier. Eerst worden de kritieke punten van het behoeftedenken over de kinderwens onder de loep genomen. Vanuit de problemen die ontstaan uit de instrumentaliserende tendens, de verenging van moreel belang tot het noodzakelijke en de benadering van het verlangen als functie van de nood, ga ik vervolgens na hoe de interpretatie van de kinderwens als verlangen een meer vruchtbare benadering kan bieden. Ik ga in op de structuur van het verlangen als symbolisch verlangen en toon aan dat onder deze tonaliteit de kinderwens begrijpelijker wordt in zijn verschillende aspecten.
|
|
 213,50 Kb |
|
|
|
|
| Recentste uitgave 15/1 (2005) |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Centra |
|
|
 |
Centrum voor Agrarische Bio- en Milieu-Ethiek |
|
Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht |
|
Centrum voor Economie en Ethiek |
|
Centrum voor Ethiek en Waardeonderzoek |
|
Centrum voor Ethiek, Sociale en Politieke Filosofie |
|
Chaire Hoover d'Ethique Economique et Sociale |
|
Ethics.be |
|
Master in Applied Ethics |
|
Multatuli-lezing |
|
Overlegcentrum voor Ethiek |
|
SPES-Forum Vzw |
|
|
|
|
