| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| December - Nummer : 4/2000 |
| |
| De democratische plaats van emotie-tv in een burgerlijke cultuur |
| Luc Van Liedekerke |
| |
Pagina : 259 - 263 |
|
| |
Op 5 december organiseerde de Koning Boudewijnstichting zijn laatste seminarie in een serie van drie omtrent de verhouding tussen media en burger. Thema van dit laatste seminarie was reality-tv, en organisator de Gentse hoogleraar Daniël Biltereyst. Wat hierna volgt zijn enkele bedenkingen naar aanleiding van deze openbare discussie.
Democratie, het dominante politieke systeem van de laatste eeuw, is ondenkbaar zonder een cultuur die haar ondersteunt. Deze cultuur, meestal omschreven als een burgerlijke cultuur (civil society), bevat een aantal normen, waarden en regels van interactie die een democratische samenleving incarneren. Van een burger wordt ondermeer verwacht dat hij tolerant en respectvol is ten aanzien van andere burgers, dat hij hun vrijheid respecteert en hun gelijkheid accepteert. Je kan zelfs stellen dat de formele kant van de democratie de emanatie is van de informele cultuur die haar draagt; anders gezegd, een democratie is niet denkbaar zonder een burgerlijke cultuur. Cruciaal voor deze burgerlijke cultuur is een sfeer van openheid, de mogelijkheid voor elke burger om wat hem privaat raakt of aanbelangt in een publieke ruimte te brengen. Open kanalen, het verheffen van de stem en horen van die stem en de principiële mogelijkheid dat elke stem gehoord kan worden in de openbare ruimte, zijn essentieel voor de werking van de democratie. Het is vanuit deze context dat we kunnen stellen dat de media een centrale functie vervullen in de werking van de democratie. De media leveren hét kanaal langs waar onafhankelijke en kritisch geëvalueerde informatie de burger bereikt en toelaat om te reageren, de media verlenen verder een spreekruimte met openbaar karakter aan diezelfde burger en maken zo het publieke debat mogelijk. De media fungeren met andere woorden als go-between tussen burger en gevestigde macht.
De nationale zender vervulde deze rol meestal voorbeeldig en was naast kranten en andere mediakanalen een belangrijk element in de bouw van een gemeenschappelijk cultureel referentiekader dat de natiestaat probeerde om te vormen in een natiegemeenschap. Maar die natie is ondertussen grondig gewijzigd. Het institutionele kader van de democratie is aan het schuiven gegaan, de overheid privatiseert, sociale zekerheidssystemen komen onder druk te staan, de lokale en internationale instellingen winnen aan belang ten nadele van de nationale staten en de traditionele middengroepen — die een belangrijk element vormden in de goede werking van de naoorlogse democratie — zagen hun ledenaantallen en daarmee samenhangend ook hun politieke macht tanen. De natie, zijn burgers en de politiek in het algemeen lijken uit het centrum van de aandacht verdwenen te zijn; de échte actie in deze postmoderne samenleving, de speerpunt van de maatschappij lijkt eerder in de economie te liggen, in de telecommunicatie, in de digitale revolutie, in het vernieuwde en vernieuwende ondernemerschap, op de volatiele en daardoor erg spannende beurzen. Het is de consumentencultuur die regeert en deze reikt ons een kleurige waaier van mogelijke levensstijlen aan, die op hun beurt samenhangen met marktniches, aangebracht en onmiddellijk opgevuld door die vernieuwende ondernemers. Op het normatieve vlak zien we een verdere fragmentering en pluralisering van de maatschappij in combinatie met een groeiende vervlakking van waardentegenstellingen. Dit vertaalt zich in politieke partijen die wanhopig nieuwe namen zoeken als identiteitssurrogaat voor vervlakte ideologische tegenstellingen.
|
|
 105,98 Kb |
|
|
|
|
| Recentste uitgave 17/1 (2007) |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Centra |
|
|
 |
Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht |
|
Centrum voor Economie en Ethiek |
|
Centrum voor Ethiek en Waardeonderzoek |
|
Centrum voor Ethiek, Sociale en Politieke Filosofie |
|
Centrum voor Wetenschap, Techniek en Ethiek |
|
Chaire Hoover d'ethique et sociale |
|
Ethics.be |
|
|
|
European SPES Forum |
|
Master in Applied Ethics |
|
Multatuli-lezing |
|
Overlegcentrum voor Ethiek |
|
SPES-Forum Vzw |
|
Wetenschap en ethiek |
|
|
|
|
