| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| Maart - Juni - Nummer : 1-2/2001 |
| |
| Woord vooraf : Power to the people |
| Bart Pattyn |
| |
Pagina : 1 - 2 |
|
| |
Het wordt vaak herhaald: het hart en het verstand komen zelden tot hetzelfde besluit. Over vrijheid bijvoorbeeld: er zijn mensen die zich perfect vrij voelen terwijl ze elke vorm van inspraak missen en elke mogelijkheid ontberen om op een creatieve manier richting te geven aan hun eigen leven. Zo zijn er ook mensen die beschikken over grote financiële reserves en die een job hebben met belangrijke verantwoordelijkheden, terwijl ze walgen van de bedreigende enggeestigheid waarin ze menen te verstikken. Vrijheid wordt gewoonlijk gedefinieerd als kunnen doen waar men zelf voor kiest. Het is een definitie met twee condities waarvan voornamelijk één wordt belicht, met name of datgene waarvoor men zelf kiest al dan niet extern wordt verhinderd. De andere conditie betreft de aard van het kiezen zelf. Wie kiest in functie van alles wat kan worden verlangd, zal zich onvermijdelijk onvrij voelen ook als het leven geen bittere eisen stelt. De dubbelzinnigheid van het vrijheidsmotief leidt ertoe dat vrijheid zelden tevredenheid genereert, terwijl, paradoxaal genoeg, tevredenheid gepaard gaat met vrijheidsgevoel.
Een gelijkaardig dubbelzinnig perspectief bestaat er ook ten aanzien van `macht'. Het is een illusie te denken dat men het grote publiek ervan kan overtuigen dat inspraak en participatie hun persoonlijk politiek vermogen en het daaraan gekoppelde zelfrespect zullen doen toenemen. Hoewel dat waar is, verhindert de emotionele beleving dat dit soort boodschap ernstig wordt genomen. `Macht' heeft net als vrijheid een rationele en een gevoelsmatige component. Mensen die in Italië voor Berlusconi kozen, hebben zich wellicht machtig gevoeld. Niet omdat hun feitelijke macht thans zou zijn toegenomen, verre van. Op het vlak van de participatieve democratie hebben ze door hun beslissing een paar stappen teruggezet. Dat zal hen wellicht weinig verontrusten, want ze hebben de indruk dat ze door hun keuze voor het project van een `sterke' leider, delen in zijn glorie.
In een tijd waarin rationele beschouwingen vaak worden afgedaan als abstract en elitair en boodschappen worden vertaald in fraai ogende folders met aantrekkelijke beelden en geprofileerde one liners, zijn de neveneffecten van emotionele verwachtingen en bindingen bedreigend voor de feitelijke vrijheid en de feitelijke macht van de burgers. Het betreft de paradox die de nieuwe breuklijn binnen onze samenleving alsmaar versterkt.
In dit nummer vindt men de Nederlandse vertaling van de hoofdreferaten van de Multatuli-lezing over `Angst en onzekerheid in de moderne samenleving'. Van de twee sprekers is de politicoloog Robert Putnam de meest bekende. Zijn stijl en enthousiasme werkten en werken bijzonder inspirerend. Het betoog van Mary Douglas daarentegen was complex en de opbouw in de gesproken versie moeilijk toegankelijk, maar de diepgang ervan was en is zeer indrukwekkend. Het is mogelijk dat het op de dag van de lezing velen is ontgaan. De publicatie van haar lezing kan veel goedmaken.
De inzet van de Multatuli-lezingen is de bezinning over de mogelijkheden en de moeilijkheden die de multiculturele samenleving van de toekomst zal ondervinden. Onze gemeenschap werd de thuishaven van families met sterk verschillende achtergronden. Migratie zal ook in de toekomst onafwendbaar blijven.
Wil de ontmoeting tussen culturen leiden tot een vruchtbare kruisbestuiving dan vormen vertrouwen en hoop een conditio sine qua non. Een onzekere en wantrouwende omgeving is het meest gevoelig voor de a-politieke boodschap van extreem-rechts.
Naast de teksten van de Multatuli-lezing vindt men in dit nummer bijdragen van Maurice Adams en Mark Coeckelbergh. Er is ook interessant nieuws uit de centra en onderzoeksafdelingen. We denken aan het verslag van het Leuvens programma voor de European Master in Bioethics, het verslag over de conferentie van het Instituut voor Internationaal Recht over internationale economische sancties en mensenrechten, het verslag van het Cekun en een rapport over palliatieve zorg van de Afdeling Ethiek, Filosofie en Geschiedenis van de Geneeskunde van de KU Nijmegen: genoeg interessant materiaal voor een lijvig dubbelnummer waarmee we onze achterstand ongedaan maken.
|
|
 75,65 Kb |
|
|
|
|
Recentste uitgave
23 (2013) 1 |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
