| |
 |
| Ethische Perspectieven |
|
| September-December - Nummer : 3-4/2002 |
| |
| Spiritualiteit als publieke zaak |
| Luk Bouckaert |
| |
Pagina : 210 - 222 |
|
| |
Het is genoegzaam bekend hoe Levinas de oorsprong van de ethiek niet situeert in de vrijheid en gelijkheid van mensen maar in een sociale en morele betrokkenheid die aan de menselijke keuzevrijheid voorafgaat. Ethiek begint voor Levinas met het besef van een niet zelfgekozen verplichting. Ik ben ongevraagd verantwoordelijk voor de Ander die mijn vrijheid opvordert. De Ander is niet mijn gelijke maar heeft morele voorrang op het Zelf.
Dit Levinasiaans standpunt staat haaks op wat vandaag in de publieke ruimte geldt als maatstaf voor een ethisch argument, met name de erkenning van autonomie en gelijke rechten. Is er een brug te slaan tussen het publieke, ethisch correcte denken en het verhaal van Levinas over de vreemde, altruïstische oorsprong van de moraal? Is het wenselijk en mogelijk dat een ethiek die verwijst naar iets dat de autonomie van de mens radicaal overstijgt, ook in de publieke ruimte een stem en een betekenis krijgt?
Deze vraag heeft me steeds bezig gehouden in de vele jaren dat ik werkzaam was in het domein van economie en ethiek. Want ook daar kan men dezelfde vraag stellen: zijn er in het economische denken en handelen herkenbare referenties te vinden aan wat we op een of andere manier een transcendent of spiritueel goed kunnen noemen? Soberheid, waaraan dit colloquium gewijd is, lijkt wel een geschikt thema. Soberheid verwijst immers enerzijds naar een spirituele houding van onthechting en ascese, die aan het eigenbelang wil verzaken en de blik op iets hogers wil richten. Anderzijds verwijst ze naar een aantal maatschappelijke en economische problemen die verband houden met het rationeel gebruik van middelen om duurzaam geluk en duurzame ontwikkeling te realiseren. Maar vooraleer het probleem van de soberheid als een spiritueel en economisch goed aan te pakken, wil ik eerst stilstaan bij de vraag: wat betekent spiritualiteit en in welke mate kunnen we haar als een publiek goed beschouwen? Deze vraag is om twee redenen relevant. Vooreerst omdat er een groeiende belangstelling is voor spiritualiteit in de samenleving. Ten tweede, omdat deze interesse wel erkend wordt maar terzelfdertijd herleid wordt tot een private keuze die – omdat ze een private aangelegenheid is – geen publieke zorg en bescherming vereist.
In mijn eerste deel (punt één tot drie) blijf ik stilstaan bij de algemene vragen over spiritualiteit. In mijn tweede deel (punt vier en vijf) reflecteer ik over soberheid als levenskunst en maatschappelijk goed. Onderliggend gaat het in al deze eerder exploratieve reflecties over de complexe verhouding tussen spiritualiteit en rationaliteit.
|
|
 203,33 Kb |
|
|
|
|
| Recentste uitgave 15/2 (2005) |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Centra |
|
|
 |
Centrum voor Agrarische Bio- en Milieu-Ethiek |
|
Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht |
|
Centrum voor Economie en Ethiek |
|
Centrum voor Ethiek en Waardeonderzoek |
|
Centrum voor Ethiek, Sociale en Politieke Filosofie |
|
Chaire Hoover d'ethique et sociale |
|
Ethics.be |
|
Master in Applied Ethics |
|
Multatuli-lezing |
|
Overlegcentrum voor Ethiek |
|
SPES-Forum Vzw |
|
|
|
|
